Meclisi Yöneten İlk Kadın: Nermin Neftçi

Muş Milletvekili Nermin Neftçi, 9 Mayıs 1973’te meclis başkanvekilliğine seçilen ilk kadın oldu. Meclis, ilk kez 17 Mayıs 1973’te bir kadın tarafından yönetildi.

Türkiye’de 1965 seçimlerinde “milli bakiye” sistemi uygulandı. Bu sistemle seçim bölgelerinde oy sayılarına göre milletvekili dağıtımı yapıldıktan sonra geriye kalan ve milletvekili çıkarmaya yetmeyen artık oylar ülke genelinde her parti için toplanıyordu.

Bu oylar üzerinden de ayrıca milletvekili dağıtımı yapılıyordu. Türkiye genelinde az oy alan partilerin de milletvekili çıkarmasını sağlayan bu sistem, aynı zamanda Türk siyasi tarihine geçecek birinin, Nermin Neftçi’nin Meclis’e girmesinin yolunu açtı.

Muş’tan seçildi

Nermin Neftçi, siyasete CHP’nin Eminönü örgütünde başladı. Siyasete girmeden önce avukatlık yapıyordu. Çeşitli kademelerde görev yaptıktan sonra CHP Eminönü İlçe Başkanı oldu. 1965 seçimleri için CHP’de önseçimler yapılırken Neftçi, bu seçimlere katılmadı.

Kontenjan adayı olarak İstanbul’da aday listesine girdi. Ancak İstanbul’dan seçilemedi. Milli bakiye sistemiyle dağıtılan oylar sonucunda Muş’tan Meclis’e girmeye hak kazandı. Hiç gitmediği, görmediği bir ilin milletvekili olmuştu. Ancak rastlantı sonrası milletvekili olduğu bu ilin sorunlarıyla yakından ilgilendi.

Neftçi’nin milletvekili olduğu Muş, seçimden bir yıl sonra büyük bir depremle sarsıldı. 2 binden fazla kişinin öldüğü bu depremin ardından Neftçi’nin depremzedelerin sorunlarıyla yakından ilgilendi. Oldukça aktif bir milletvekili olan Neftçi’nin adı haberlerde sık sık yer aldı.

Muş’u köy köy dolaştı

1969 seçimlerine gelindiğinde Neftçi bu kez, doğrudan Muş’tan milletvekili adayı olup Meclis’e girdi. Abdi İpekçi, köşesinde Neftçi’nin bir önceki seçimde rastlantı sonucu Muş milletvekili olduğunu hatırlatarak Neftçi’yi seçildikten sonra yaptığı çalışmalar nedeniyle şöyle övüyordu: “Dört yıl içinde zamanını Ankara ve İstanbul’dan çok Muş’ta geçirmiş, ili köy köy dolaşmış, halkla yakın ilişki kurmuş, dertlerine yardımcı olmaya çalışmıştır. Bu çalışmalar semeresini vermiş, Muşlular dört yıl önce adını dahi duymadıkları İstanbullu bir hanımı milletvekili olarak benimsemişler, bu defa ona oylarını seve seve vermişlerdir.”

İnönü ile istifa etti

Neftçi 1969’da Parti Meclisi ve Merkez Yönetim Kurulu’na girdi. CHP’nin 1970’deki 20. Kurultay’ında Ecevit, yeniden genel sekreterlik koltuğuna otururken Ecevit’in listesindeki Neftçi de Parti Meclisi ve Merkez Yönetim Kurulu’na yeniden seçildi.

1972’de İnönü ve Ecevit arasındaki siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle gidilen 5. Olağanüstü Kurultay’da, Ecevit’in Parti Meclisi listesi güvenoyu alınca İnönü genel başkanlıktan istifa etti. İnönü’nün ardından istifasını verenler arasında Neftçi de vardı. Neftçi, Parti Meclisi üyeliğinden ayrıldı. İnönü, Kurultay’da Ecevit’in listesi yerine aralarında Ecevitçilerin de bulunduğu bir liste hazırlamıştı. Neftçi de bu listede yer alıyordu. İstifasının ardından İnönü’ye bağlılıklarını bir bildiriyle duyuran 102 CHP’li vekilden biri de Nermin Neftçi idi.

CGP’deyken başkanvekili oldu

Neftçi, İnönü’nün CHP’den ayrılmasının ardından bir süre İnönü taraftarı CHP’lileri partide kalmaya teşvik etti ancak daha sonra kendisi CHP’den istifa etti. CHP’den ayrılan birçok ismin toplandığı Cumhuriyetçi Güven Partisi’ne (CGP) katıldı. 19 Nisan’da CGP Meclis Grubu, Meclis Başkanvekilliği için Neftçi’yi aday göstermeye karar verdi. Neftçi, Meclis’te 9 Mayıs 1973’te yapılan seçimle ilk kadın Meclis Başkanvekili oldu. Seçimin ardından Neftçi’nin Meclisi yönetirken ne giyeceği tartışılmaya başlandı. Erkekler için frak uygun görülmüş ancak henüz bir kadın Meclis’i yönetmediği için kadınlara özel bir kıyafet belirlenmemişti.

Neftçi, bir kadın olarak bu göreve gelmeyi de şöyle değerlendiriyordu: “Daha yetenekli hanımlar çıktıkça layık oldukları yerleri alacaklardır. Dünyada pek az parlamentoda benim gibi yönetici seçilmiş hanım var. Batı Almanya’da bir bayan başkan seçildi. Orada da büyük bir olay sayıldı bu. Oysa normal sayılmalı artık.”

Kültür Bakanlığı yaptı

Neftçi, 1973 seçimlerinde aday olmadı. Ancak 1974 yılında Sadi Irmak’ın güvenoyu alamayan, yeni hükümet kuruluncaya kadar görevde kalan hükümetinde dört ay kadar süreyle Kültür Bakanlığı yaptı. Neftçi, 20 Ağustos 2003’te hayatını kaybetti.

Kaynak: Milliyet

avatar
  Kaydol  
Bildir
11 Mayıs 2020