İran’da İnsan Hakları Avukatına 33 Yıl Hapis ve 148 Kırbaç Cezası

İran’ın önde gelen insan hakları avukatı Nasrin Sotoudeh 33 yıl hapse, 148 kırbaç cezasına mahkum edildi.

Sotoudeh, İran’da kamuya açık alanlarda takılması zorunlu olan başörtüsünü protesto eden insan hakları savunucularının, muhaliflerin ve kadınların avukatlığını yapmasıyla biliniyor.

İran Haber Ajansı IRNA’ya göre, insan hakları avukatı “ulusal güvenliğe karşı suç işlemek” ve “İran dini liderine hakaret” suçundan 33 yıl hapse 148 kırbaç cezasına mahkum edildi. Kocası Reza Khandan, Sotoudeh’in 2016 yılında gıyabında 5 yıl hapse çarptırıldığını ve bu yeni cezayla birlikte, toplam cezanın 38 yıla çıktığını söyledi.

Uluslararası Af Örgütü’nün Orta Doğu ve Kuzey Afrika Araştırma Direktörü Philip Luther, Pazartesi günü yaptığı açıklamada şunları söyledi:  “Nasrin Sotoudeh, yaşamını kadın haklarını savunmaya ve ölüm cezasına karşı mücadeleye adamıştır.  İran yetkililerinin onu insan hakları çalışmaları için cezalandırması çok zalimce” dedi.

Sotoudeh, geçtiğimiz Haziran ayında, Tahran’daki evinde tutuklanarak Evin Hapishanesi’ne götürülmüştü.

Avrupa Parlamentosu Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü’nü kazanan Sotoudeh, ikinci kez hapis cezasına çarptırılıyor. Sotoudeh 2010 yılında, cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki usulsüzlük iddiaları nedeniyle muhaliflerin başlattığı “Yeşil Hareket” sırasında tutuklanan göstericileri savunması nedeniyle 11 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. 2013 yılında ise erken tahliyeyle serbest kalmıştı.

Sotoudeh’e verilen ceza, başörtüsü zorunluluğuna karşı mücadele veren aktivistlerin de büyük tepkisine yol açtı. New York’ta yaşayan İranlı aktivist Masih Alinejad, zorunlu başörtüsüne karşı mücadeleye devam edeceklerini ifade etti: “Korku yaratarak ve insanları hapse attırarak ya da onları ülkeden ayrılmaya ve sürgünde yaşamaya zorlayarak ya da tehdit ederek, İran’daki zorunlu başörtüsüne karşı eylemleri durduramazlar.”

Alinejad, İran’da büyümesine rağmen şimdi New York’ta sürgünde. Alinejad 2014 yılında İran’da “kaçamak” olarak çekilmiş, kamusal alanda başı açık olarak yer aldığı bir fotoğraf paylaşmış ve İranlı kadınları da kendi fotoğraflarını paylaşmaya davet etmişti. Bu eylem kısa sürede toplumsal bir nitelik kazanmış, kadınlara yönelik baskıcı politikaların günbegün arttığı İran’da binlerce kadının kendi fotoğraflarını paylaştığı bir harekete dönüşmüştü. 

1979 İslam Devrimi, İran’da kadınların yaşamında köklü değişikliklere yol açtı. 1980’li yılların başında yeni İslami yönetim, tüm kadınların başörtüsü takmasını zorunlu hale getirdi. Şeriata göre, kamusal alanda başörtüsünü çıkarmak cezası olan bir suç. Kırbaç, hapis ve para cezası verilebiliyor. Yedi yaşından itibaren başörtüsü takmayan kadınlar eğitim alamıyor.