Rusya’da eski erkek arkadaşından şiddet gören kadın, ülkesinde tepkisizlikle karşılaşınca AİHM’e başvurdu. AİHM, Rus makamların aile içi şiddet sorununun ciddiyetini tanımayı reddettiğine hükmetti.
Rusya’da eski erkek arkadaşı tarafından dövülen, kaçırılan ve ölümle tehdit edilen Valeriya Volodina’nın polisten koruma istediği her seferde, Rus yetkililerin tepkisizliğiyle karşılaştı. Ülkesinde adalet arayışından umudunu kesen Volodina, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) başvurdu.
Temmuz ayında, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi davayla ilgili Volodina’nın lehine karar vererek kendisine 20 bin euro ödenmesine hükmetti. Mahkeme ayrıca, Rus makamlarının aile içi şiddet sorununun ciddiyetini ve kadınların yaşadığı ayrımcılığı kabul etmediğini, buna karşı bir direnç gösterdiğini ifade etti. Diğer bir ifadeyle, mahkeme, aile içi şiddetin resmi olarak göz ardı edilmesinin tekil bir olay değil, devam eden yapısal bir sorun olduğuna hükmetmiş oldu.
AİHM’den çıkan sonuç, Rusya’dan gelen bir aile içi şiddet davasında verilen ilk karar ve son olmayacağa benziyor. 10 Rus kadının daha benzer davaları beklemede.
Rusya’da aile içi şiddet yasası yok
Volodina’nın avukatı Vanessa Kogan, kararı “Rusya’da aile içi şiddet sorununun üstesinden gelmek için çok önemli bir adım” olarak nitelendirdi ve Rusya’nın gerekli kanunları oluşturmayarak mağdurların kanun önünde eşit olma haklarını ihlal ettiğini belirtti.
Rusya’da aile içi şiddet yasası bulunmuyor ve tek başına suç olarak kabul edilmiyor. Polisin, aile içi şiddet mağdurlarına çoğu zaman düşmanca davrandığı ve şikayetlerini kabul etmeyip soruşturmayı reddettiği ifade ediliyor.
Rusya’da aile içi şiddetin resmi istatistiği de mevcut değil. Ancak Rus Bilim Akademisi’nin 2014-15’te yaptığı araştırmada kadınların yarısından fazlasının şiddete maruz kaldığını veya şiddet gören birini tanıdığını ortaya koyuyor. Aile içi şiddet mağdurları için sığınakların sayısı ise uluslararası standartların çok altında. Sivil toplum örgütleri aile içi şiddet mağdurlarına barınma ve hukuki destek sağlama konusunda çalışmalar yürütse de devletin açığını kapatmakta zorlanıyorlar.
Putin Kilise’ye tam yetki veriyor
Rusya’da aile içi şiddet üzerine yapılan tartışmalar toplumdaki hem kültürler hem de nesiller arasındaki uçurumu ortaya koyuyor. Devlet Başkanı Putin Ortodoks Kilisesi ile yakın bir ittifak içinde. Eşinden boşandığını ve eşcinsel arkadaşları olduğunu açıklamasına ve kişisel hayatında muhafazakâr olmamasına rağmen din adamlarına tam yetki vermiş durumda.
2012 yılında kanun yapıcılar aile içi şiddet ile ilgili bir yasa çıkarmaya çalışırken kilisenin aile komisyonu “aile içi şiddet” ifadesine bile karşı çıkıp bunun erkekleri mağdur etmeyi hedefleyen “radikal feminist fikirlerin” ürünü olduğu iddiasında bulunmuştu.
Kadınlar çareyi AİHM’de arıyor
Rusya’da bir tarafta devletin aile içi istismara, cinsel şiddete, cinsel yönelim temelinde taciz ve ayrımcılığa karşı harekete geçmesi gerektiğinin düşünen gençler, diğer tarafta da bu tür fikirlerin Batı’dan ithal edildiğini ve geleneksel normlara saldırdığını ifade eden muhafazakâr Ruslar.
Kendi adalet sisteminden umudunu kaybeden Rus kadınlar, çareyi Avrupa mahkemesine başvurmakta buluyor. Rusya hükümetinden beklenen ise aile içi şiddetin önlenmesi için acil bir eylem planını hayata geçirmesi.
Kaynak: New York Times, Human Rights Watch