Arzu Tekir Cyclistmag’de, bisikletiyle dünya turu gerçekleştiren ilk kadın, Annie “Londonderry” Kopchovsky’nin sıradışı hikayesini anlatıyor.
Arzu Tekir
Gerçek adıyla, Annie Cohen Kopchovsky, Litvanya’dan Amerika’ya göç etmiş bir aileden geliyor. Rivayete göre, bir barda iki adamın konuşmasını dinliyor. Aralarında, kadınların bisiklete binemeyecekleri, dünya turu yapamayacakları üzerine sohbet eden bu ikiliden biri diğerine “Eğer bir kadın, bisikletiyle dünya turu yaparsa, döndüğünde ona $10.000 veririm” diyor. Annie bunu duyuyor ve “ben yaparım!” diyor.
Burada bir pencere açayım; 1800’lerin sonlarında bisiklet artık büyük tek tekerli akrobatik bir aletten, keyifle sürülecek bir ulaşım aracı olmaya başladı. Erkekler işlerine bisikletle gidip gelmeye başlarken, kadınlar için de sürekli evde, kabarık elbiseler ve korselerle, kapalı devre geçen hayatları özgürleştiren, kadın hareketi için de önem taşıyan bir araç haline geldi.
Kadınlara bağımsızlık ve kendi kendine yetebilmeyi sağladı. Yine de o zamanlar, bisiklete binen kadınlara iyi gözle bakılmaz, doktorlar da bisiklete binmenin kadın sağlığına zarar vereceğini söylermiş.
Annie Cohen Kopchovsky, yirmi üç yaşında, üç çocuklu evli bir kadın. Çocukları altı yaş ve altında. Ailesini ve Boston’daki evini bırakıp 1894 yılında on beş aylık bir maceraya atılıyor. Amerika’nın ilk kadın atleti. İlk sponsoru New Hampshire’lı bir su şirketi: Londonderry Lithia Spring Water Company. Bisikletinin arkasına Londonderry levhasını takıyor, soyadını Londonderry olarak değiştiriyor ve karşılığında bazı yazılarda $100 (bugünün parasıyla yaklaşık $ 3.000) bazılarında $500 aldığını okuyorum.
Kendini finanse etme işi burada bitmiyor. Bir şema hazırlıyor, bunun da ilk kez yapıldığını okuyorum; sol göğsünün üstüne logo $100, bisikletin önüne bir tanıtım $100, koluna konacak logo $100. Böylece sürekli hareket eden bir marka elçisi olarak yola koyuluyor. (Su şirketi dışında başka sponsor bulduğuna ilişkin bir bilgi bulamadım.)
Yolculuğu sırasında gideceği yere varmadan önce yerel gazeteleri haberdar ediyor, telgrafla. İmzaladığı hediyelik eşyaları satıyor, dersler veriyor, bisiklet üzerine konuşmalar yapıyor, gittiği yerlerde başına gelenleri – biraz değil epey abartarak- dinleyicilerine anlatıyor. Böylece sıkı bir takipçi, hayran kitlesi oluşturuyor.
Peki hikayeleri uyduruyor diyelim; Çin-Japon savaşında savaş hattında vurulduğu, Hindistan’da Bengal Kaplanı avladığı, Fransa’ da haydutlara yakalandığı, başka bir yerde tutuklandığı gibi hikayeler anlatıyor. Bunun yanı sıra, gittiği bazı yerlerde kendini Harvard’da tıp öğrencisi veya gazete sahibi, bazı yerlerde, yetim, avukat veya muhasebeci olarak tanıtıyor. Yolda önce rahat hareket etmek için, dizde biten lastikli veya düğmeli kısa pantolon tasarlıyor sonrasında erkek giysileri tercih ettiğini söylüyor.
Gazetecilere her seferinde, barda tanıdığı adamın ‘kadınların, bazı işler ve özellikle bisiklet kullanmak için fiziksel olarak yeterli olmadığını’ söylediği için yola çıktığını, döndüğünde $ 10.000’ı iddiayı kazandığı için (bugünün parasıyla yaklaşık $300.000), yol harcamaları için de ekstra $ 5.000 alacağını söylüyor.
Bisiklet kullanmayı da yeni öğrenmiş bu kadın yolculuğuna, 20 kg’lık ağır bir bisikletle başlıyor. New York’a üç ayda varıyor. Tam vazgeçmeyi düşündüğü noktada, kendisine daha hafif bir bisiklet alıyor ve gemiyle Mısır’a gidiyor. Yolculuğunun neredeyse yarısını gemi ve tren ile yaptığını okuyorum. Evine dönüşünde de San Francisco’dan Boston’a bisikletle geçiyor. Böylece ‘Amerika kıtasını bisikletle boydan boya geçen ilk kadın’ unvanını alıyor.
2007 yılında yeğeni, “Around the World on Two Wheels” kitabı ile Annie Kopchovsky’nin hayatını kaleme alıyor. Annie’nin anlattıklarının çoğunun gerçek dışı, abartılmış hikayeler olduğunu yazıyor. İlgi çekmek, üne kavuşmak için böyle bir şey yaptığını söylese de kadınların özgürleşmesi hareketinde, küçük ama önemli bir yeri olduğunu söylemeden de geçmiyor. Öyle ya da böyle, bugün bile evli ve üç küçük çocuklu kaç kadın evinden on beş ay uzak kalmaya cesaret edebilir? Kaç kadının kocası, eşini destekler ve döndüğünde kaldıkları yerden hayatlarına devam eder?
Yazının devamına buradan ulaşabilirsiniz.