The Guardian yazarı Ruth Michaelson, Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu üzerine yazdı: “Türkiye İstanbul Sözleşmesi’nden çekilirken, Gülsüm Kav’ın kurucuları arasında yer aldığı Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin arttığı bir toplumda kadınların hayatta kalmasına yardımcı oluyor.”
Ruth Michaelson / Guardian
“Tarih bizden yana” diyor Gülsüm Kav. Öne doğru eğilerek hararetli bir şekilde konuşmaya başlıyor: Anlatacak çok şeyi var: Kav, Türkiye’de faaliyet gösteren Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun kurucularından. Türkiye’de siyasi baskı giderek artmasına rağmen, ülkenin önde gelen feminist aktivistlerinden biri haline geldi.
Türkiye, protestolarla çalkalanmasına rağmen kadına yönelik şiddeti önleme ve eşitliği teşvik etme amaçlı uluslararası bir anlaşma olan İstanbul Sözleşmesi’nden çekildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, uzun süredir kadın haklarına ve toplumsal cinsiyet eşitliğine saldırarak, feministlerin “annelik kavramını reddettiğini” öne sürerek, kürtaja ve hatta sezaryene karşı ses çıkarıyor ve cinsiyet eşitliğinin “doğaya aykırı” olduğunu iddia ediyor.
Erdoğan küstah ve önyargılıysa, tıp etiği dersi veren bir doktor olan Kav da bir o kadar tersi bir duruş sergiliyor. Kendisi ve diğer üyelerin basitçe “platform” olarak adlandırdığı Kadın Cinayetlerini Durduracağız için “Feminizme yönelik önyargıları yıkmak için çalışıyoruz” diyor.
Kav bu şekilde ifade etmek istemese de, Türkiye’de feminizme yönelik önyargıları yıkmak, iktidarın Kav’ın hayatını adadığı davaya karşıt grupları daha da güçlü kılmasıyla zorlaştı. Özellikle sosyal medyada düşmanca tavırlar rutin halini aldı.
“Platform, ülke çapında ifade özgürlüğüne yönelik tehditlerden etkilendiği için yasal baskı altındayız. Bazı ender durumlarda faillerin ailelerinden de tehditler gelebiliyor. Birçok aktivist gibi ben de bazen sorunlarla karşılaşıyorum” diyor.
Yine de tutuklanabileceği yönündeki herhangi bir iddiaya omuz silkiyor. Gözaltına alınan veya para cezasına çarptırılan Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun üyelerine işaret ederek, “Kişisel olarak değil, toplu olarak üzerimizde baskı var” diyor.
Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun kuruluş hikayesi bir trajediye dayanıyor. Kav, platformun kurulmasına 17 yaşındaki lise öğrencisi Münevver Karabulut’un öldürülmesinin neden olduğunu söylüyor. Karabulut, 2009 yılında erkek arkadaşı Cem Garipoğlu tarafından öldürüldü. Garipoğlu Karabulut’un cesedinin çöpte bulunmasının ardından altı ay boyunca kaçtı. İstanbul Emniyet Müdürü Karabulut’un ailesinin “kızlarına göz kulak olsalardı” cinayeti önleyebileceklerini söyledi.
Kav, “Bu ilk değildi” diyor. “Ama bu olay bize kadın cinayetlerinin bundan sonra Türkiye’de daha da ciddi bir sorun haline geleceğini gösterdi. Karabulut ailesiyle, onlara destek olmak, davayı takip etmek için güçlerimizi birleştirdik ve ardından platformu kurmaya giriştik.”
Kav, yas tutan aileler, avukatlar, sendikalar ve aktivistlerden oluşan bir koalisyonla birlikte, diğer şüpheli kadın cinayetleri davalarını izlemeye başladı. Adaleti sağlamak amacıyla davaları inatla takip etmek için Türkiye’nin dört bir yanındaki mahkeme salonlarında boy gösterdiler.
Ama cinayetlere her gün bir yenisi eklendi. Platformun paylaştığı verilere göre, geçen yıl Türkiye’de, çoğu eşleri tarafından olmak üzere 300 kadın öldürüldü. Şüpheli koşullarda 171 kişi daha ölü bulundu.
Kav, “Çalışmalarımıza başladığımızda kadın cinayetlerini durdurma fikriyle yola çıktık ama bunu yapabilmek için önce rakamları bilmeniz gerekiyor” diyor.
“Hükümetin bu verilere sahip olduğunu sanıyorduk ama hiç de öyle olmadığını gördük. Bu yüzden basın kupürlerinden ve ailelerin tanıklıklarıyla raporlar çıkarmaya başladık. Artık raporların yanı sıra daha derin analizler de yapıyoruz.”
Bugün platform, Türkiye çapında geniş bir aktivist ağı haline geldi. Kitlesel sokak protestolarına katılanların yanı sıra yaklaşık 750 aktif üyesi var. Birçoğu, lise öğrencisi veya LGBTI+ üyelerin oluşturduğu gruplar altında Platformun “kadın meclislerinde” yer alıyor.
Platform ayrıca kadınların yasal haklarına ilişkin çevrimiçi eğitimler de düzenliyor. Yasalarda değişiklik yapılması için baskı grubu olarak çalışıyor ve tehlikede olan kadınları desteklemek için bir yardım hattı işletiyor.
Kav, “Bu benim en gurur duyduğum faaliyet türü: kadınları yaşatmak” diyor. Yardım hattı, Türkiye’nin aile içi şiddete karşı tek yasasını uygulamanın bir yolu olarak, polis karakollarındaki kadınların kendilerine yönelik şiddeti bildirmelerine yardımcı olmak ve bazen onlara bir avukat sağlamak için tasarlanmış.
Platformun çalışmaları sayesinde, Türkiye’nin aileden sorumlu bakanı kadın cinayetleri davalarını takip etmeye başladı ve hükümetin mücadele etme sorumluluğundan kaçtığı ifade edilse de, sorunu “kadın cinayeti” olarak tanımlaması Platformun etki gücünü gösteriyor. Platformun Türkiye’deki kadın cinayetlerine ilişkin tek veri kaynağı olduğu bir dönemden sonra, yetkililer de kendi verilerini derlemeye başlamış, ancak Kav devletin vakaları eksik saydığını vurguluyor.
“Tabii ki ulaştığımız rakamlar farklı” diyor. “Hükümet, kadın cinayeti kurbanı olan 18 yaşından küçük kızları dahil etmiyor, ayrıca şüpheli cinayetleri de saymıyor. Sayımız daha fazla, o yüzden içişleri bakanlığı her şeye kadın cinayeti saydığımızı söylüyor ama en azından artık rapor yayınlıyorlar” diye ekliyor.
Yazının devamına buradan ulaşabilirsiniz.
Çeviren: Eda Doğançay