Kadınların siyasette temsili konusu sadece ülkemizde değil, dünyada da pek iç açıcı durumda sayılmaz. 1960 yılından beri tüm dünyada BM üyesi ülkelerde yalnızca 59 ülkenin bir kadın başkanı oldu, 14 ülkede birden fazla kadın hükümet başkanı olarak görev yaptı.
Duygu İslamoğlu
ABD’li araştırma şirketi Pew Research Center’in yayınladığı araştırma sonuçlarına göre, Birleşmiş Milletler’e üye 193 devletin sadece 13’ünde hükümet başkanı olarak görevde bir kadın bulunuyor. BM ülkelerinin sadece üçte birinden daha azında şimdiye dek bir kadın lider görev yaptı.
Şu anda kadınlar tarafından yönetilen bu 13 ülkenin dokuzunda, mevcut lider ülkenin ilk kadın hükümet başkanı. Buna geçen yıl göreve gelen üç kadın başkan dahil: Peru’da Dina Boluarte, İtalya’da Giorgia Meloni ve Bosna-Hersek’te Borjana Krišto. Mevcut tüm kadın liderlerin 13’ünden 7’si Avrupa’da.
Şimdiye kadar bir kadın lideri olan BM üyesi ülke sayısı 59 olarak kaydedildi. Bu kadın başkanların ilki, Sri Lanka’da 1960’tan başlayarak yaklaşık beş yıl boyunca ilk kez başbakan olarak görev alan Sirimavo Bandaranaike.
2010’dan beri sayılar artsa da kadın lider sayısı yeterli değil
1990 yılından beri hükümet başkanı kadın olan ülke sayısı istikrarlı bir şekilde artıyor. Bir yılda görülen en büyük artış, beş ülkenin – Avustralya, Kosta Rika, Kırgızistan, Slovakya ve Trinidad ve Tobago – ilk kez bir kadın lider seçtiği 2010 yılında gerçekleşmişti.
Kadın başkanların sayısı iyi bir ivmeyle artarken, bir yıl boyunca aktif olarak iktidarda kalan kadınların sayısı çok daha yavaş bir oranda artıyor. Aslında aynı yıl içerisinde şimdiye dek en fazla 18 ülkede kadın liderler yönetimdeydi, ancak 2023 şimdiden bu rekoru yakalamaya yakın. Bu yıl 13’ü mevcut liderler de dahil olmak üzere, şimdiye kadar 15 ülkede kadın liderler yönetimde. Ayrıca 25 Ocak’ta istifa eden eski Yeni Zelanda Başbakanı Jacinda Ardern ve 16 Şubat’ta istifa eden eski Moldova Başbakanı Natalia Gavrilița da bu listeye dahil.
Araştırmanın ilginç sonuçlarından biri de, kadınların iktidarda kalma süresi ile ilgili. Kadın başkanların hükümet başkanı olarak görev yapma süresi ortalama olarak 2,5 yıl. Eski Almanya Şansölyesi Angela Merkel 16 yıl ve eski Dominik Başbakanı Dame Eugenia Charles 15 yıl liderlik ederek bu ortalamaya istisna oldular.
Bununla birlikte, Liz Truss’un 2022’de 49 gün süren İngiltere başbakanlığı ve Anneli Jäätteenmäki’nin 2003’te Finlandiya başbakanı olarak 68 gün görev yapması, en kısa süreli kadın liderlikler olarak ortaya çıkıyor.
Bangladeş, 29 yıl ile 1945’ten bu yana en uzun süre bir kadın lider tarafından yönetilen ülke oldu. Sri Lanka, Norveç, Yeni Zelanda, Almanya, Hindistan ve Filipinler de en az 15 yıl kadınlar tarafından yönetilen ülkeler. Yalnızca beş ülkede on yıl veya daha fazla süre kadın başkanlar seçildi. Türkiye’de ise 1993 ve 1996 yılları arasında görev yapan Tansu Çiller, ilk ve tek kadın lider oldu.
Kaynak: Pew Research