Brezilya’daki cumhurbaşkanlığı seçimi 25 Ekim’de ikinci tura kalırken, ilk turun ardından Senatör Flávio Bolsonaro, görevdeki Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva’nın az farkla önünde yer aldı. Adaylardan hiçbiri doğrudan kazanmaya yetecek oyu alamadı.
Brezilya’daki cumhurbaşkanlığı seçimi 25 Ekim’de ikinci tura kalırken, ilk turun ardından Senatör Flávio Bolsonaro, görevdeki Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva’nın az farkla önünde yer aldı. Adaylardan hiçbiri doğrudan kazanmaya yetecek oyu alamadı.
Oyların neredeyse tamamı sayıldığında Bolsonaro yaklaşık yüzde 47, Lula ise yaklaşık yüzde 45 oy aldı. Öne çıkan diğer adaylar arasında yazar Augusto Cury yüzde 2,9, Renan Santos yüzde 2,2 ve eski vali Ronaldo Caiado yüzde 2,2 oy aldı. Latin Amerika’nın en büyük demokrasisi şimdi, demokrasiye, kurumsal güce ve Bolsonaro ailesinin mirasına ilişkin kaygıların belirlemesi beklenen üç haftalık bir yarışa giriyor.
Eski Cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Flávio Bolsonaro, babasının sağcı hareketini yeniden iktidara taşımayı amaçlıyor. 80 yaşındaki Lula ise dördüncü kez cumhurbaşkanı olmak istiyor.
Lula, ilk turda kazanmayı beklediğini kabul etse de sonucun Brezilya için yeni bir demokrasi sınavı olduğunu vurguladı. “İkinci tur, gerçeğin anıdır” diyen Lula, seçmenlerin artık Brezilya’nın geleceğine dair birbirine rakip vizyonları değerlendirebileceğini söyledi.
Jair Bolsonaro’nun geçmişi, seçim tartışmalarının merkezinde yer almaya devam ediyor. Bolsonaro, 2022 seçim sonuçlarını tersine çevirmeye yönelik girişimi nedeniyle 27 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Seçimin ardından destekçileri Brezilya Kongresi’ne, Yüksek Mahkeme’ye ve cumhurbaşkanlığı binalarına saldırmıştı. Bolsonaro ayrıca, herhangi bir kanıt sunmadan, Brezilya’nın elektronik oylama sisteminin güvenilirliğini defalarca sorguladı.
Covid-19 salgını sırasında virüsün oluşturduğu tehdidi küçümseyen Bolsonaro, yerli toplulukları desteklemeyi amaçlayan bir yasanın bazı maddelerini de veto etti. Amazon’daki yangınlardan yerli halkları sorumlu tutan Bolsonaro hükümeti, çevrenin korunmasına yönelik düzenlemeleri de zayıflattı.
Flávio Bolsonaro, seçilmesi halinde babası için af çıkarmaya çalışacağını vaat etti. Bu vaat, hukukun üstünlüğüne ilişkin kaygıları daha da artırdı. Eleştirmenler, cumhurbaşkanlığı yetkisinin yakın bir siyasi müttefiki hesap vermekten korumak amacıyla kullanılmasından endişe ediyor.
Bir sonraki cumhurbaşkanının ayrıca Brezilya Yüksek Mahkemesi’nin 11 yargıcından dördünü ataması bekleniyor. Bu durum, cumhurbaşkanlığını Brezilya’daki uzun vadeli güç dengesi açısından özellikle önemli hale getiriyor. Flávio Bolsonaro, mahkemeleri siyasete usulsüz biçimde müdahale etmekle suçlarken, yargı kurumlarında yeniden yapılanmaya gitme niyetini de ortaya koydu.
Seçimin önemi Brezilya’nın sınırlarının ötesine geçiyor. Bolsonaro’nun zaferi, bölgedeki Trump yanlısı sağın güçlenmesine ve Brezilya’nın Amazon ve iklim politikasının yeniden şekillenmesine yol açabilir.
Buradaki kaygı, muhafazakâr görüşlerin ya da Bolsonaro’ya oy veren seçmenlerin özünde demokrasi karşıtı olduğu iddiasından kaynaklanmıyor. Asıl mesele, bir seçim sonucunu tanımayan ve darbe girişimi planlamaktan mahkûm edilen eski cumhurbaşkanının siyasi müttefikleri yeniden iktidara geldiğinde demokratik kurallara uyulup uyulmayacağı. İkinci tur, bu soruyu doğrudan Brezilyalı seçmenlerin önüne koyuyor.