Afganistan hükümeti ve Taliban arasında Moskova’da yapılan barış görüşmelerinde sadece bir kadın delegenin yer alması tepki çekti. Tek kadın delege Habiba Sarabi, erkek meslektaşlarına şöyle seslendi: “Neden buradaki tek kadın benim? Savaşın bir parçası olmadık, barışa kesinlikle katkıda sunabiliriz.”
Moskova’da Afganistan’ın durma noktasına gelen barış sürecini hareketlendirmeyi amaçlayan üç günlük bir konferans yapıldı. Ancak Afgan insan hakları aktivistleri, delegeler arasında sadece bir kadın yer almasının endişe verici olduğunu söylüyor.
Bir aktivist ve politikacı olan Habiba Sarabi, Moskova’da düzenlenen zirvede Afgan hükümetini ve siyasi liderleri temsil eden 12 kişilik ekipteki tek kadın delege oldu. Taliban’ın gönderdiği 10 kişilik heyette ise hiç kadın yoktu.
“Neden buradaki tek kadın benim?”
Sarabi, Moskova’daki bir oteldeki erkek meslektaşlarının oturduğu büyük bir masaya şöyle seslendi: “Neden buradaki tek kadın ben olmalıyım? Savaşın bir parçası olmadık, barışa kesinlikle katkıda bulunabiliriz. Halkın yüzde 51’i göz ardı edilmemeli.”
Afganistan’ın Bağımsız İnsan Hakları Komisyonu başkanı Şaharazad Ekber, yabancı askerlerin Afganistan’dan çekilmesine yalnızca altı hafta kala toplantıya yalnızca bir kadının katılmasının kabul edilemez olduğunu söyledi. Bu aynı zamanda gelecek için endişe verici bir işaretti: “Kapsayıcılık açısından gelecekte yaşanacakların yönünü belirliyor,” dedi.
Human Rights Watch eş direktörü Heather Barr, “Moskova görüşmelerine kadınların asgari düzeyde dahil edilmesi, Afgan kadınlarının on yılı aşkın süredir yürüttüğü barış süreçlerine katılma mücadelesinin yok sayıldığı anlamına geliyor,” dedi.
Afganistan’daki kadın hakları aktivistleri, hükümetin Taliban’la uzlaşmaya varmak için kadınların haklarından feragat edeceğine dair endişelerini uzun yıllardır dile getiriyor. Afgan hükümeti ise kadınların barış görüşmelerine dahil edilmesine karşı bir direnç gösteriyor.
Kadınlar barış süreçlerinin başarısını artırıyor
Haziran 2015’te Afgan hükümeti, “Kadınların barış sürecine etkin katılımını sağlama” hedefi de dahil olmak üzere, BM 1325 sayılı Güvenlik Konseyi Kararını uygulamak için ulusal eylem planı kabul etti, ancak plan ayrıntıya çok yer verilmedi ve yeterli şekilde uygulanmadı. Afganistan Bağımsız İnsan Hakları Komisyonu, müzakerecilerin en az yüzde 30’unun kadın olması çağrısında bulundu.
Barr, “Afganistan’ın liderleri, kadınların barış sürecinin her aşamasında tam katılımcı olmalarını sağlamalı” dedi. “Dünyanın dört bir yanından yapılan araştırmalar, kadınların katılımının barış süreçlerinin etkisini, başarısını ve sürdürülebilirliğini artırdığını, bu nedenle kadınlar dışarıda kalmaya devam ederse tüm Afganların kaybedeceğini gösteriyor.”
Ne olmuştu?
Katar’ın başkenti Doha’da Afgan hükümeti ve Taliban arasında sürdürülen görüşmeler, hükümetin, ülkedeki şiddeti durdurmamaları nedeniyle Taliban’ı suçlamasının ardından tıkanmıştı.
ABD, 2017 yılında Rusya tarafından başlatılan Afganistan barış sürecine katkıda bulunmak için geçen yıl, 1 Mayıs 2021’e kadar ülkedeki askerlerini çekmeyi kabul etmiş ve görüşmeleri desteklediğini açıklamıştı.
Kaynak: Guardian, HRW