Taliban’ın güçlenmesiyle gelmeye başlayan göç dalgası Türkiye’nin yeni gündemlerinden. Göç uzmanı Doçent Didem Danış, Afganistan’da yaşanan siyasi gelişmelerin göçle ilişkisini ve Türkiye’deki mülteci karşıtlığını yorumluyor.
Afganistan’dan Türkiye’ye gelen mülteciler son günlerin en önemli tartışma konularından biri.
Türkiye’ye yönelik İran sınır bölgesinden Afgan göçmen akımının şimdilik sınır gözetiminde sıkıntı olmadığı yönündeki resmi açıklamalara rağmen, Taliban’ın egemenlik alanını genişletmesiyle kafileler halinde göç olabileceği vurgulanıyor.
Türkiye’nin İran ile sınırından ve sınıra yakın kentlerden paylaşılan bazı görüntüler de yeni bir düzensiz göç dalgası yaşandığı yönünde yorumlanıyor.
Galatasaray Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde öğretim görevlisi olan göç uzmanı Doçent Didem Danış, Afganistan’da yaşanan siyasi gelişmelerin göçle ilişkisini, AB’nin göç politikalarını ve Türkiye’nin mültecilere bakış açısını Bianet’ten Pınar Tarcan’a anlattı.
P.T. Afganistan’da Taliban’ın varlığı arttıkça göç konusu Türkiye tarafında çok konuşulur oldu. Nasıl değerlendiriyorsunuz?
D.D. Son günlerde özellikle sosyal medya üzerinden Afganistan üzerinden mülteci karşıtlı söylemlerin arttığını görüyoruz. Bunun sebeplerinden biri ana muhalefet liderinin Suriyeli mültecilerle ilgili söylediği sözlerin zamanlaması.
Var olan bir rahatsızlığın daha serbest bir şekilde dile getirilmesine neden oldu. Afganistanlı mültecilerin fotoğrafları da aynı zamana denk geldi ve sosyal medyada bir infial oluştu.
Öncelikle şunu söyleyeyim Türkiye’ye Afganistan’dan uzun zamandır çok sayıda göçmen geliyor. Özellikle yaz aylarında yürüyerek, dağları aşarak gelenlerin sayısı artıyor.
Bazılarının söylediğinin aksine, henüz Afganistan’da yaşanan siyasi gelişmelerin, Taliban’ın ilerlemesinin etkilerini görmüyoruz. Şu an bizim gördüğümüz yıllardır perişan olmuş bir halkın süren göçünün bir devamı.
Afganistan’daki siyasi değişikliklerin ve Taliban’ın ilerlemesinin etkilerini önümüzdeki aylarda göreceğiz.
“Birleşme noktası mülteci karşıtlığı”
P.T. Genel olarak Türkiye mültecilere bakış açısı olarak şu anda nasıl bir noktada?
D.D. Pek çok yönden kutuplaşmış ve ayrışmış bir toplum olmamıza rağmen Türkiye’de, toplumun büyük kısmının birleştiği nadir konulardan biri mülteci karşıtlığı. Yapılan pek çok araştırmada da bu gözüküyor.
Farklı siyasi parti seçmenlerinin hemfikir olduğu bir konu mülteci karşıtlığı. Bir partiyi destekleyenler arasında yüzde 80 ise bir başka partiyi destekleyenler arasında yüzde 70 gibi oranlar var.
Ama toplamda baktığımızda yüzde 65’in üzerinde bir mülteci karşıtlığı görülüyor. Bugüne kadar, toplumda bir rahatsızlık ve tepki olmasına karşın siyasiler bu konuyu çok fazla gündeme taşımadıkları için bu tepkiler fazla medyaya yansımıyordu.
P.T. Avusturya Başbakanı Kurz’un Afganistanlı mülteciler ile ilgili sözlerini nasıl değerlendiriyorsunuz?
D.D Hükümetimiz açısından çok bahtsız bir açıklama. Türkiye’de zaten tartışmaların yoğun olduğu bir dönemde daha da fazla tepki yarattı.
Bahtsız diyorum ama bir yandan da Avrupa’nın pozisyonunu bize açık açık gösteren bir açıklamaydı, ki ondan hemen önce de Merkel de benzer bir açıklama yaptı ve Türkiye’nin mülteci karnesini çok başarılı bulduğunu ama Türkiye’yi yakın gelecekte AB üyesi olarak görmediğini söyledi.
“AB onları üçüncü ülkelere devrediyor”
Dolayısıyla, AB aslında göç politikaları konusunda çok net. Ana hedefleri, göçü kontrol etmek, düzensiz göçü engellemek ve bu amaçla yürütülen sınır kontrolü görevinin bir kısmını da bizim gibi üçüncü ülkelere devretmek.
Bu hizmetlerin karşılığında maddi ve başka bazı destekler veriyor. Bu anlamda Avusturya Başbakanı’nın da, Merkel’in de söyledikleri Avrupa’nın gerçek tavrını gösteriyor ama Türkiye’deki tepkiyi ve mültecilere yönelik nefret havasını da iyice körüklemiş oluyor.
P.T. Peki genel olarak entegrasyon için nasıl bir noktadayız? Ne yapılmalı?
D.D Bir kere şunu vurgulamak gerekiyor; entegrasyon sonlu bir süreç değildir. Örneğin, Türkiye’den Almanya’ya giden göçmenlere bakalım. Bu göçün altmışıncı yılını geride bırakıyoruz bu sene, ama hala entegrasyondan tam olarak söz edemiyoruz.
Entegrasyon ve uyum süreci iniş çıkışlarla ilerler. Ancak şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki şu anda muhalefet siyasetçilerinin başlattığı bu mülteci karşıtı söylem entegrasyonu kolaylaştırmıyor, tam aksine zorlaştırıyor aslında.
Kaynak: Bianet