Türkiye’nin ilk kadın genel yayın yönetmeni Nurgün Balcıoğlu, Türkiye basınının gidişatını, kadın gazetecilerin sektörde yaşadığı zorlukları ve medyanın eril dilini Gazeteci Yağmur Kaya’ya değerlendirdi: “Sahip veya yönetici olarak bu gücü eline geçiren erkeklerin kendini yarı tanrı olarak kabul ettiği bir sektörde, kadın yönetici sayısının çok sınırlı kalması kaçınılmaz.”
Yağmur Kaya
Nurgün Balcıoğlu Türkiye’nin ilk kadın genel yayın yönetmeni. 36 yıl önce muhabir olarak mesleğe başladığı Gaziantep Sabah gazetesinin yönetimini tam 31 yıl önce üstlendi ve hâlâ bu görevi sürdürüyor. “İşlenen 10 cinayetten 9’unun sebebi kadındır” diyen emekli bir hâkimi manşetten eleştirdiği için, Türkiye’de yerel basına açılan en ağır tazminat davalarından birine muhatap oldu.
Türkiye basınının kötü gidişatı halktan saklayan yayın politikaları izlediğine dikkat çeken Balcıoğlu, kadınların sektörde yalnızca “vitrin” olarak yer almasında hemcinslerinin de sorumluluğu olduğunu ifade ediyor. “Medyada kadına yönelik haber dili konusunda en başta onların mücadele etmesini, sesini yükseltmesini beklersek, fazla mı haksızlık etmiş oluruz” diyen deneyimli gazeteci ile konuştuk.
Türkiye’de medya kuruluşlarında kadın yayın yönetmeni çok az sayıda var. Bir kadın yayın yönetmeni olarak bu durumu nasıl karşılıyorsunuz?
Rahmetli Çetin Altan’ın yazılarında sık sık dile getirdiği bir tespit vardı: “Türk insanının eğitim ortalaması ortaokul 3. sınıf ve toplum mesleksiz.” Geldiğimiz noktada değişen bir şey olmadığı kanısındayım.
‘Bu ülkeyi ve medyayı, kendilerini çok akıllı zanneden erkekler yönetiyor’
Eğitimsiz, mesleksiz bir toplumda “kadının” eşit şartlarda yaşam sürmesi ve mücadele etmesinin önünde çok ciddi engeller var. Bu durumda basını, toplumun diğer kurumlarından farklı düşünmek ne derece doğru olur bilemiyorum. Bu ülkeyi ve medyayı, kendilerini çok akıllı zanneden erkekler yönetiyor. Yıllar önce, Necati Doğru’nun İstanbul basını için bir sohbetimizde yaptığı şu tespit de çok hoşuma gitmişti: “Bizim İstanbul basınındaki yazar-çizer takımının tamamı kendini yarı tanrı olarak görür.”
Medya önemli bir güç. Sahip veya yönetici olarak bu gücü eline geçiren erkeklerin kendini yarı tanrı olarak kabul ettiği bir sektörde, kadın yönetici sayısının çok sınırlı kalması kaçınılmaz. Bir kadın olarak, bir kadın gazeteci olarak, yıllardan beri sektörde kadın yönetici sayısının sınırlı kalmasını her zaman kaygı ile izledim. İstanbul basınının Anadolu gerçeklerinden kopuk yapısı, iktidar-medya çıkar ilişkisinin yoğun olması nedeniyle sektörün Batılı anlamda tam bağımsız olmayacağı ve kadının hak ettiği konumlara gelemeyeceği daha uzun yıllar gündemimizde olacak ne yazık ki!
Kadın yayın yönetmeni olarak nerelere daha fazla dikkat ediyorsunuz? Yazı işlerinde kadın olduğu zaman bir değişiklik oluyor mu? Nelere öncelik veriyorsunuz?
Kadromuzda kadınlar çalışıyor. Kadınların istihdamına önem veriyoruz. Sivil toplum kuruluşlarındaki kadınların her açıdan görüşleri ve sorunları bizim için önemli. Gazetemin sütunlarında; demokrasi ve hukukun üstünlüğü başta olmak üzere, kadın hakları, kadın sorunları, çocuk hakları, hayvan hakları, eğitim sorunları ve çevre her zaman öncelikli konulardır.
Ben, mesleğini seven bir kadın yönetici olarak basının; toplumu rahatsız edecek, onu dürtükleyecek, düşünmeye sevk edecek, gelişmeleri benimseyip özümsetecek bir yayın politikası olması gerektiği kanısındayım. Toplum, sizin yazdıklarınızı anlayabilmeli, ama asla toplumun seviyesine uyacağım diye ona ters gelen şeyleri yazmaktan geri durmamalısınız. Meslek hayatım boyunca her zaman bu düşünceden hareket ettim.
Ne gibi zorluklar önünüze çıkartıyorlar?
Ben ilk günden beri, mesleğinin sorumluluğu ile hareket eden biri olarak, gittiğim her yerde yalnızca saygı ve yardım gördüm. Dışlandığımı hiç hatırlamıyorum, Bu biraz da sizin duruşunuzla ilgili. Karşı taraf her ne kadar farklı bir düşünce içerisinde olsa da sizin duruşunuz, onların da kendilerine çeki düzen vermesi veya kabullenmesi sonucunu doğuruyor.
1991 yılında belli menfaat gruplarının hedefi olarak evimde silahlı saldırıya uğradım, ayaklarıma ateş ettiler. Şans eseri sakatlanmadım. Ertesi gün gelip, masama oturup çalışmaya devam ettim. İşinizi düzgün yapmanızın, işinize duyduğunuz saygının, insana bir güven ve güç verdiği kanısındayım.
Kadın yayın yönetmeni olmanızdan dolayı sorun yaşıyor musunuz?
Yıllarca muhabirlik yaptım. Genel yayın yönetmeni olduğumda da sokakta haberdeydim. Dışarıya çıkarken ‘ben bir kadınım, acaba ne ile karşılaşacağım’ kaygısı ile çıkmadım. ‘Ben bir gazeteciyim, mesleğimi en iyi şekilde yapmam lazım’ düşüncesi hâkim oldu her zaman.
Ben kendimi insan olarak görüyorum. İnsan olarak eğitimini aldığım bir mesleği en iyi şekilde yapmaya çalışıyorum. Kadın olduğum için bu konuda bir sorun yaşamıyorum. Tek kaygısı, meslek ilkeleri ışığında en iyiyi üretmek olan bir insan olarak, bana yansımayan rahatsızlıklar varsa, o yalnızca rahatsızlık duyanları bağlar.
Journo’da yayınlanan söyleşinin tamamını buradan okuyabilirsiniz.