SES Eşitlik ve Dayanışma Derneği olarak 2026 yılının kadınlarını sizinle birlikte seçmeye başlıyoruz. Bu yıl altıncısını düzenlediğimiz SES Yılın Kadınları’nda, geçmiş yıllardan farklı olarak kategoriler belirledik: 10 kategoride, Türkiye’den ve dünyadan 35 kadın, kolektif ve kurum aday gösterildi. Her kategoride en çok oyu alan aday ödül almaya hak kazanacak. Oylama başladı; SES Yılın Kadınları 2026, Ocak 2027’de düzenleyeceğimiz törende ödüllerini alacak.

2026: Umudu ayakta tutan kadınların yılı
2026, otoriter iktidarların hukuku, özgür basını, sokağı ve seçilmiş iradeyi aynı anda baskı altına almaya çalıştığı bir yıl oldu. Ama bu yılın asıl hikâyesi baskının kendisi değil, ona karşı örgütlenen kadınlardır. Demokrasi, eşitlik ve adalet mücadelesi bu yıl da en çok kadınların omzunda yükseldi.
Feminist mücadele hem Türkiye’de hem dünyada sürdü. Türkiye’de kadın örgütleri kampüslerden mahallelere, farklı siyasi görüşlerden kadınları aynı masada buluşturan inisiyatiflere kadar geniş bir alanda örgütlenmeye devam etti. Dünyada ise kadınlar, BM’nin 80 yıllık tarihinde ilk kez bir kadın Genel Sekreter seçilmesi talebinden yasama organlarında eşit temsil kotasına kadar, eşitliği küresel siyasetin gündemine taşıdı.
Savaşların sürdüğü bir dünyada kadınlar barışı ve diyaloğu aradı. Türkiye’de ve dünyada savaşlar devam ederken kadınlar, silahların değil diyaloğun dilini savundu. Türkiye’de toplumsal barışın sağlanması için farklı siyasi görüşlerden kadınlar bir araya geldi; barışı, demokrasiyi, kadına yönelik şiddeti, yoksulluğu ve ekolojiyi birlikte ele alan ortak bir çağrıyla barış sürecinde kadınların masada olması gerektiğini hatırlattı.
Emeği savunan kadınlar kapitalist düzenin en sert yüzüne karşı durdu. Depolarda taşeron sistemine karşı 23 gün süren direniş kazanımla sonuçlandı; hastane yemekhanelerinden atılan kadın işçiler örgütlü mücadeleyle işlerine geri döndü; ev işçileri, iş yasasının dışında bırakıldıkları gerçeğini kendi araştırmalarıyla belgeleyerek kamuoyuna taşıdı.
Zeytin ağaçlarını, ormanları ve sulak alanları kadınlar savundu. Akbelen’de zeytinlikler iş makineleriyle sökülürken İkizköylü kadınlar nöbeti bırakmadı; Esra Işık bu mücadele nedeniyle tutuklandı ve hapis cezası aldı, ama acele kamulaştırma kararı Danıştay’dan döndü. Samandağ’dan Marmaris’e, ekoloji mücadelesinin Türkiye’de kadınların öncülüğünde yürüdüğünü bu yıl da gördük.
Siyasette kadınlar hem kazandı hem bedel ödedi. Berlin’de Türkiye’den sığınan sendikacı bir ailenin kızı Elif Eralp, partisini kentin tarihinde ilk kez birinci sıraya taşıdı ve Berlin’i yöneten ilk göçmen kökenli kadın olma yolunda ilerliyor. İstanbul’da ise Üsküdar’ın ilk kadın belediye başkanı Sinem Dedetaş tutuklanarak görevinden koparıldı. İzmit Belediye Başkanı Fatma Kaplan Hürriyet de aynı yıl tutuklandı. Hukuka aykırı biçimde tutuklanan kadınlar arasında Fatoş Pınar Türker, gözaltında maruz bırakıldığı çıplak aramayı mahkeme önünde anlatarak susmanın beklendiği yerde konuşmayı seçti ve kadınların beden dokunulmazlığını Türkiye’nin gündemine taşıdı.
LGBTİ+ örgütleri cezalandırıldı, LGBTİ+ örgütlenmesi direndi. “Ailem Güvende” adıyla yürütülen operasyonda Türkiye’nin en köklü LGBTİ+ örgütü Kaos GL’nin yöneticileri gözaltına alındı, LGBTİ+ çocukların ailelerinin derneği GALADER’in yöneticisi bir anne tutuklandı. Buna verilen yanıt netti: Ne LGBTİ+ olmak ne de LGBTİ+ örgütlenmesi suçtur. Aileler “Biz aile değil miyiz?” diyerek operasyonun adına karşı kendi sesini yükseltti.
Bağımsız habercilik susturulamadı. Baskıcı iktidar bağımsız medyayı susturmak ve bağımsız gazeteciliği bitirmek isterken, kadın gazeteciler ve kadın medya kuruluşları gözaltı, tutuklama ve davalara rağmen haber yapmayı sürdürdü. Sporcularımız dünya sahnesinde yeni rekorlar kırdı, sanatçılarımız yasaklara ve konser iptallerine rağmen sahneden inmedi, bilim kadınlarımız uzaydan yapay zekâya kadar erkek egemen alanlarda karar verici konumlara yükseldi. Bu kadınlar 2026’da umudumuzu ayakta tuttular.
Uluslararası demokrasi mücadelesinde bize ilham veren dört hareket
Flamingo Devrimi’ni örgütleyen kadınlar (Arnavutluk). Vjosa-Narta’daki flamingo üreme alanını tehdit eden lüks turizm projesine karşı Mayıs 2026’da Zvërnec’te başlayan protestolar, “Arnavutluk satılık değil” sloganıyla ülke çapına ve diasporaya yayıldı. Lidersiz bir ağ olarak işleyen hareketi Sidorela Vatnikaj, Luçiana Kokaj ve Entela Spahivogli gibi kadınlar ayakta tuttu. Ekolojik yıkıma ve uluslararası sermayeye karşı başlayan bir direniş, kadınların elinde bir demokrasi hareketine dönüştü.
Sırbistan Öğrenci Hareketi. Kasım 2024’te Novi Sad’da tren istasyonu sundurmasının çökmesiyle 16 kişinin ölümünün ardından başlayan yolsuzluk karşıtı, lidersiz öğrenci hareketi, 18 ay boyunca yurttaş meclisleriyle örgütlendi ve adaylarını bu meclislerde belirledi. Öğrenci Listesi 25 Ekim 2026 erken seçimini kazandı. Sokakta başlayan bir hesap sorma talebinin sandıkta otoriter bir iktidarı geriletebileceğini gösterdiler.
Hindistan’ın “Hamamböceği Hareketi”nin kadınları. Mayıs 2026’da işsiz gençlerin bir yargıç tarafından “hamamböceği” diye aşağılanmasına yanıt olarak doğan Cockroach Janta Party, kısa sürede 20 milyonu aşkın takipçiye ulaştı ve Delhi’de kitlesel eylemlere dönüştü. Hareketin kadın sözcüleri Vijeta Dahiya, Vaishnavi Gaur, Aafreen Nawaz ve Ratna Singh, yasama organlarında ve kabinede kadınlara yüzde 50 kota talebini programın merkezine taşıdı. Hakaret edilen bir kuşak, bu sıfatı sahiplenerek siyasi güce çevirdi.
“1 for 8 Billion” Kampanyası. BM’nin 80 yıllık tarihinde hiç kadın Genel Sekreter olmadı. Bu küresel sivil toplum koalisyonu, şeffaf bir seçim süreci ve feminist bir kadın Genel Sekreter için dünyanın dört bir yanından örgütleri bir araya getirdi. Guterres’in görev süresi 31 Aralık 2026’da doluyor ve yarışta kadın adaylar güçlü biçimde yer alıyor. Kampanya, küresel yönetişimde kadın liderliğinin artık ertelenemeyeceğini dünyaya hatırlatıyor.
Bu yılın 10 kategorisi ve adayları
1. Feminizm ve Kadın Hakları. Kadınların eşitlik, özgürlük ve şiddetsiz bir yaşam için örgütlendiği alanlarda öncülük eden kişi ve kurumlar. Kampüsten mahalleye, farklı görüşleri buluşturan inisiyatiflerden dayanışma ağlarına kadar feminist örgütlenmeyi büyütenler. Adaylar: Kampüs Cadıları · Mor Dayanışma · Kadınlar Yan Yana İnisiyatifi
2. Emek. Güvencesizliğe, taşeron sistemine ve kayıt dışılığa karşı kadın emeğini savunan işçiler ve sendikacılar. Erkek egemen sektörlerde örgütlenen, direnişi kazanıma dönüştüren kadınlar. Adaylar: Neslihan Acar – DGD-Sen · Taybet Aydın – Çapa Tıp Fakültesi Yemekhane İşçisi Kadınlar · Gülhan Benli – EVİD-SEN
3. Ekoloji. Ormanı, zeytinliği, suyu ve sulak alanları maden, enerji ve rant projelerine karşı savunan kadınlar. Ekoloji mücadelesini köylü ve emekçi kadınların hak mücadelesiyle buluşturanlar. Adaylar: Esra Işık · Milleyha Topluluğu Kadınları · Halime Şaman · Deniz Yıldızı Kadın Dayanışma Derneği
4. Politika. Seçilmiş iradeyi temsil eden, siyasette kadın liderliğini büyüten ve bu nedenle bedel ödemekten çekinmeyen kadınlar. Adaylar: Sinem Dedetaş · Elif Eralp · Fatma Kaplan Hürriyet · Fatoş Pınar Türker
5. LGBTİQ+. Baskı ve kriminalizasyona rağmen LGBTİ+ bireylerin varlığını, haklarını ve örgütlenme özgürlüğünü savunan kişi ve kurumlar. Adaylar: Kaos GL / Yıldız Tar · GALADER – Ankara Gökkuşağı Aileleri Derneği
6. Kültür & Sanat. Sansüre, yasaklara ve ahlak polisliğine rağmen üretmeye devam eden, sanatı kadınların hikâyesini anlatmanın ve dayanışmanın diline dönüştüren sanatçılar. Adaylar: Manifest · Yeşim Ustaoğlu · Eylem Kaftan ve “Bir Gün, 365 Saat” Filminin Kadınları · Nazlı Doğan Özsöz
7. Medya ve Gazetecilik. Özgür basının baskı altına alındığı bir dönemde gözaltı, tutuklama ve davalara rağmen gerçeği haberleştirmeye devam eden kadın gazeteciler ve bağımsız medya kuruluşları. Adaylar: T24’ün Kadın Gazetecileri · Mezopotamya Ajansı (MA) · Tuğba Tekerek
8. Spor. Sınırlı imkânlara ve toplumsal engellere rağmen dünya sahnesinde başarı kazanan, kız çocuklarına yeni yollar açan sporcular. Adaylar: Zeynep Sönmez · Amedspor Kadın Futbol Takımı Oyuncuları · Melissa Vargas · Zeynep Mestan
9. Bilim Kadınları. Kadınların az temsil edildiği bilim ve teknoloji alanlarında öncü çalışmalar yapan, karar verici konumlara yükselen ve yeni kuşaklara örnek olan bilim insanları. Adaylar: Doç. Dr. Begüm Aydoğan Mathyk · Prof. Dr. Selin Kara · Prof. Dr. Feryal Özel · Ece Kamar
10. Uluslararası. Dünyanın farklı yerlerinde demokrasi, ekoloji ve eşitlik mücadelesiyle bize ilham veren hareketler ve kolektifler. Adaylar: BM’ye Kadın Genel Sekreter Kampanyası (“1 for 8 Billion”) · Flamingo Devrimi’ni Örgütleyen Kadınlar – Arnavutluk · Sırbistan Öğrenci Hareketi · Hindistan “Hamamböceği Hareketi”nin Kadınları
Adaylar nasıl belirlendi?
Bu yılın danışma kurulu benimle birlikte Ayşe Gül Altınay, Sevgi Uçan Çubukçu ve Ayşen Şahin’den oluştu. Listeyi oluştururken Türkiye’den ve dünyadan yüzlerce aday arasından, yalnızca 2026 yılında yaşanan gelişmeleri esas alarak seçim yaptık; kadın hareketi, LGBTİ+ hareketi, ekoloji hareketi ve emek hareketinden gelen önerileri de dikkate aldık.
Adayların belirlenmesinde şu kriterlere göz önünde tuttuk; insan, çevre ve emek hakları mücadelesi, toplumsal cinsiyet eşitliğini savunma, feminist duruş, baskılara direnme, rol model olma ve dayanışmaya katkı. Türkiye ve dünyada kadın hakları mücadelesi vermek,
Oylama ve ödül töreni
Hepinizi adayların profillerini tek tek okumaya ve oylamaya katılmaya davet ediyoruz. Oylamaya buradan katılabilirsiniz. Oylama 6 Aralık 2026 tarihine kadar açık kalacak.
Her kategoride en çok oyu alan adayın kazanacağı SES Yılın Kadınları 2026, Ocak 2027’de düzenleyeceğimiz ödül töreninde ödüllerini alacak. Tören tarihi ve yeri yakında duyurulacak.
Bu kadınlar 2026’da umudumuzu ayakta tuttular. Şimdi sıra bizde: onları birlikte görünür kılalım.
Gülseren Onanç, SES Eşitlik ve Dayanışma Derneği Kurucu Başkanı
